ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ (ಜನನ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೃತಿಗಳು, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು)

ಕುವೆಂಪು (ಕುಪ್ಪಳಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ)

---

ಪರಿಚಯ

ಕುವೆಂಪು ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಕುಪ್ಪಳಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ (ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೯, ೧೯೦೪ - ನವೆಂಬರ್ ೧೧, ೧೯೯೪) ಅವರು ಕನ್ನಡದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕವಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ. ಇವರು 'ಯುಗದ ಕವಿ', 'ಜಗದ ಕವಿ' ಮತ್ತು 'ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ' ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಮೊದಲಿಗರು ಇವರು. ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರಿದ ಕುವೆಂಪು, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಚಿಂತನಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಧಿಕೃತ ನಾಡಗೀತೆಯಾದ "ಜಯ ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ" ಅವರದೇ ರಚನೆ.

---

ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ

• ಜನನ: ಕುವೆಂಪು ಅವರು ೧೯೦೪ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೯ರಂದು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಪ್ಪ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಿರೇಕೊಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಗೌಡ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸೀತಮ್ಮ.

• ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ: ಅವರ ಬಾಲ್ಯವು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕುಪ್ಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಿತು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಮೈಸೂರಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

• ವೃತ್ತಿಜೀವನ: ೧೯೨೯ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡು, ಆ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡಿಗ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.

• ನಿಧನ: ಕುವೆಂಪು ಅವರು ೧೯೯೪ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೧ರಂದು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅವರ ಹುಟ್ಟೂರಾದ ಕುಪ್ಪಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು 'ಕವಿಶೈಲ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

---

ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು

ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಕಾರ	ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು
ಮಹಾಕಾವ್ಯ	ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ (ಇದು ಅವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು)
ಕಾದಂಬರಿಗಳು	ಕಾನೂರು ಹೆಗ್ಗಡತಿ, ಮಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದುಮಗಳು
ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು	ಕೊಳಲು, ಪಾಂಚಜನ್ಯ, ನವಿಲು, ಪ್ರೇಮ ಕಾಶ್ಮೀರ, ಪಕ್ಷಿಕಾಶಿ
ನಾಟಕಗಳು	ಬೆರಳ್ಗೆ ಕೊರಳ್, ಶೂದ್ರ ತಪಸ್ವಿ, ಜಲಗಾರ, ರಕ್ತಾಕ್ಷಿ
ಆತ್ಮಕಥೆ	ನೆನಪಿನ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ
ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ	ಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿಯ ಕಿಂದರಿಜೋಗಿ, ಮರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು
ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧಗಳು	ತಪೋನಂದನ, ರಸೋ ವೈ ಸಃ, ವಿಭೂತಿ ಪೂಜೆ

---

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಗೆ ಸಂದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು:

• ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೬೭) - 'ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ' ಮಹಾಕಾವ್ಯಕ್ಕಾಗಿ.

• ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ (೧೯೮೮) - ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.

• ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ (೧೯೫೮) - ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.

• ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ (೧೯೬೪) - ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ.

• ಕರ್ನಾಟಕ ರತ್ನ (೧೯೯೨) - ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.

• ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೫೫) - 'ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನಂ' ಗಾಗಿ.

• ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್.

---

ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ

ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ.

1. ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶ: ಜಾತಿ, ಮತ, ಧರ್ಮ, ದೇಶಗಳ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಮನುಷ್ಯ **'ವಿಶ್ವಮಾನವ'**ನಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಸಾರಿದರು. "ಮನುಜಮತ, ವಿಶ್ವಪಥ" ಎಂಬುದು ಅವರ ತತ್ವವಾಗಿತ್ತು.

2. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ: ತಮ್ಮ ನಾಟಕಗಳಾದ 'ಶೂದ್ರ ತಪಸ್ವಿ', 'ಜಲಗಾರ' ಮೂಲಕ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದರು.

3. ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದಾಗ, ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದರು.

4. ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಭಿಮಾನ: ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. "ಎಲ್ಲಾದರೂ ಇರು, ಎಂತಾದರೂ ಇರು, ಎಂದೆಂದಿಗೂ ನೀ ಕನ್ನಡವಾಗಿರು" ಎಂಬ ಅವರ ಕವನ ಸಾಲು ಕನ್ನಡಿಗರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯಾಗಿದೆ.

5. ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆ: ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿ ಮತ್ತು ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕರಾಗಿರದೆ, ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ನಾಯಕರಾಗಿ ಸದಾ ಸ್ಮರಣೀಯರು.