ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಅವರ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ (ಜನನ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೃತಿಗಳು, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು)

ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ (ಗಿರೀಶ್ ರಘುನಾಥ ಕಾರ್ನಾಡ್)

ಪರಿಚಯ

ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್ (ಮೇ ೧೯, ೧೯೩೮ – ಜೂನ್ ೧೦, ೨೦೧೯) ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಟಕಕಾರ, ನಟ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಇವರು, ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ, ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕಥಾನಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಏಳನೇ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಇವರು, ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ


ಜನನ: ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡರು ೧೯೩೮ರ ಮೇ ೧೯ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾಥೇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಡಾ. ರಘುನಾಥ ಕಾರ್ನಾಡ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಕೃಷ್ಣಾ ಬಾಯಿ.


ಶಿಕ್ಷಣ: ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಿದ ನಂತರ, ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರೋಡ್ಸ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ (Rhodes Scholarship) ಪಡೆದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (PPE) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.


ವೃತ್ತಿಜೀವನ: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಮರಳಿದ ನಂತರ, ಮದ್ರಾಸಿನ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ, ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಒಲವಿನಿಂದಾಗಿ ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆದು ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಸಾಹಿತಿಯಾದರು. ಅವರು ಪುಣೆಯ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಸಂಸ್ಥೆ (FTII) ಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.


ನಿಧನ: ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡರು ೨೦೧೯ರ ಜೂನ್ ೧೦ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು

ಕಾರ್ನಾಡರ ಕೊಡುಗೆ ನಾಟಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು
ನಾಟಕಗಳು ತುಘಲಕ್, ಹಯವದನ, ಯಯಾತಿ, ನಾಗಮಂಡಲ, ತಲೆದಂಡ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಳೆ, ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಕನಸುಗಳು, ಬೆಂದ ಕಾಳು ಆನ್ ಟೋಸ್ಟ್
ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶನ ವಂಶವೃಕ್ಷ (ಬಿ.ವಿ. ಕಾರಂತರೊಂದಿಗೆ), ಒಂದಾನೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕಾನೂರು ಹೆಗ್ಗಡತಿ, ಉತ್ಸವ್ (ಹಿಂದಿ)
ನಟನೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ) ಸಂಸ್ಕಾರ (ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ), ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್ (ಧಾರಾವಾಹಿ), ಏಕ್ ಥಾ ಟೈಗರ್ (ಹಿಂದಿ), ಆನಂದ ಭೈರವಿ, ಕೆಂಪು ಗುಲಾಬಿ
ಆತ್ಮಕಥೆ ಆಡಾಡತ ಆಯುಷ್ಯ

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಕಾರ್ನಾಡರ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಸಂದ ಪ್ರಮುಖ ಗೌರವಗಳು:


ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೮) – ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ನೀಡಿದ ಸಮಗ್ರ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ.


ಪದ್ಮಭೂಷಣ (೧೯೯೨) – ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.


ಪದ್ಮಶ್ರೀ (೧೯೭೪) – ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.


ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೪) – 'ತಲೆದಂಡ' ನಾಟಕಕ್ಕಾಗಿ.


ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೪).


ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು – ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶನ, ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ನಟನೆಗಾಗಿ ಹಲವು ಬಾರಿ.


ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್.

ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ


ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು: ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ನಾಟಕಗಳ ಅನುಕರಣೆಯಲ್ಲೇ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ, ನಮ್ಮದೇ ನೆಲದ ಪುರಾಣ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಹೊಸ ರೂಪ ನೀಡಿದರು. ಇದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ನೀಡಿತು.


ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: 'ತುಘಲಕ್' ನಾಟಕದ ಮೂಲಕ ಆದರ್ಶವಾದಿ ಆಡಳಿತಗಾರನ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿ, ನೆಹರೂ ಯುಗದ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರು. 'ತಲೆದಂಡ' ನಾಟಕದ ಮೂಲಕ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಸಮಕಾಲೀನ ಕೋಮುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.


ನಿರ್ಭೀತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತಕ: ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡರು ಕೇವಲ ಬರಹಗಾರರಾಗಿರದೆ, ಸಮಾಜದ ಓರೆಕೋರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಕೋಮುವಾದ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ದಮನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಡಾಂಭಿಕತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ಸದಾ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದರು.


ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸೇತುವೆ: 'ಸಂಸ್ಕಾರ' ಮತ್ತು 'ವಂಶವೃಕ್ಷ'ದಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಅವರು ಕಲಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ, ನಟನೆಯ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದರು.


ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿ: ತಮ್ಮ ನಾಟಕಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡು, ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡು, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದವು.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡರು ತಮ್ಮ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬುದ್ಧಿ, ಕಲಾತ್ಮಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲೋಕವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದ ಅಪ್ರತಿಮ ಪ್ರತಿಭೆ.