ಯು. ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ (ಜನನ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೃತಿಗಳು, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು)

ಯು. ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ (ಉಡುಪಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರ್ಯ ಅನಂತಮೂರ್ತಿ)

ಪರಿಚಯ 

ಯು. ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿ (ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೧, ೧೯೩೨ - ಆಗಸ್ಟ್ ೨೨, ೨೦೧೪) ಅವರು ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಕಥೆಗಾರ, ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಚಿಂತಕ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನವ್ಯ (Modernist) ಪಂಥದ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖಕರಾದ ಇವರು, ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ, ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಮರ್ಶೆ, ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ 'ಸಂಸ್ಕಾರ' ದ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಚಲನವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ ಇವರು, ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಆರನೇ ಕನ್ನಡಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ ಲೇಖಕರಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ


ಜನನ: ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ೧೯೩೨ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೧ರಂದು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮೇಲಿಗೆ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸತ್ಯಮ್ಮ.


ಶಿಕ್ಷಣ: ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು 'ದೂರ' ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ, ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಪಡೆದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ತೆರಳಿ, ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ "ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿ" (Politics and Fiction) ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು.


ವೃತ್ತಿಜೀವನ: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಾಯಂನಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ, ನವದೆಹಲಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.


ನಿಧನ: ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ೨೦೧೪ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೨ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು

ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

      ಪ್ರಕಾರ                                             ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು
ಕಾದಂಬರಿಗಳು                                ಸಂಸ್ಕಾರ, ಭಾರತೀಪುರ, ಅವಸ್ಥೆ, ಭವ, ದಿವ್ಯ

ಸಣ್ಣಕಥಾ ಸಂಕಲನಗಳು                ಎಂದೆಂದೂ ಮುಗಿಯದ ಕಥೆ, ಪ್ರಶ್ನೆ, ಮೌನಿ, ಆಕಾಶ ಮತ್ತು                                                                                ಬೆಕ್ಕು, ಸೂರ್ಯನ ಕುದುರೆ

ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧಗಳು       ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ, ಸನ್ನಿವೇಶ, ಪೂರ್ವಾಪರ,                                                                                                  ಯುಗಪಲ್ಲಟ

ನಾಟಕ                                           ಆವಾಹನೆ

ಆತ್ಮಕಥೆ                                          ಸುರಗಿ

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಾಧನೆಗೆ ಹಲವಾರು ಗೌರವಗಳು ಸಂದಿವೆ:


ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೯೪) - ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸಮಗ್ರ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ.


ಪದ್ಮಭೂಷಣ (೧೯೯೮) - ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.


ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೮೪).


ಮಾನ್ ಬೂಕರ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೩) - ಅಂತಿಮ ಹಂತಕ್ಕೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದರು.


ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.

ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ


ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರವರ್ತಕ: ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ನವೋದಯದ ಆದರ್ಶವಾದಿ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಕೇಂದ್ರಿತ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಾದಿ ಚಿಂತನೆಗಳತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು. 'ಸಂಸ್ಕಾರ' ಕಾದಂಬರಿಯು ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು.


ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮರ್ಶೆ: ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕ್ರೌರ್ಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಡಾಂಭಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಜಡತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಭೀತಿಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಆಂತರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು 'ಸಂಸ್ಕಾರ' ಮತ್ತು 'ಭಾರತೀಪುರ' ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರು.


ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆಯ ಸಂಘರ್ಷ: ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಭಾರತೀಯ ಬೇರುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುವ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪಾತ್ರಗಳು ಸದಾ ಗತಕಾಲದ ನೆನಪು ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ನಡುವೆ ತೊಳಲಾಡುತ್ತವೆ.


ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ: ಅವರು ಕೇವಲ ಬರಹಗಾರರಾಗಿರದೆ, ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸದಾ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದರೂ, ಅವರು ಸಮಾಜದ ಜಾಗೃತ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.


ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆ: ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡು, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದವು.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಯು. ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸದಾ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾ, ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತಾ, ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬುದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಚೇತನ.