ವೈರಾಗ್ಯ ನಿಧಿ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ – ಶರಣ ಚಳುವಳಿಯ ಜ್ವಲಂತ ಜ್ಯೋತಿ

ವೈರಾಗ್ಯ ನಿಧಿ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ – ಶರಣ ಚಳುವಳಿಯ ಜ್ವಲಂತ ಜ್ಯೋತಿ

ಹಂತ 1: ಬದುಕಿನ ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಅಲೌಕಿಕ ಪಯಣ

ಜನನ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯದ ಭಕ್ತಿ: ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯವರು 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ (ಅಂದಾಜು ಕ್ರಿ.ಶ. 1130) ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಕಾರಿಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಉಡುತಡಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ನಿರ್ಮಲಶೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸುಮತಿ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಲೌಕಿಕ ಆಟ-ಪಾಟಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ತಮ್ಮೂರಿನ ದೇವಾಲಯದ ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ ಮೇಲೆ ಅಪ್ರತಿಮ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಶಿವನೇ ಜಗತ್ತು, ಶಿವನೇ ಸರ್ವಸ್ವ. ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಆತನನ್ನೇ ತನ್ನ ಪತಿಯೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು.

ಸೌಂದರ್ಯವೇ ಶಾಪವಾದಾಗ: ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಸೌಂದರ್ಯವತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಖ್ಯಾತಿಯು ಆ ನಾಡಿನ ರಾಜನಾದ ಕೌಶಿಕನ ಕಿವಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಆತ ಆಕೆಯ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮರುಳಾಗಿ, ಆಕೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಬಯಸಿದನು. ರಾಜನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೀರುವ ಶಕ್ತಿ ಆಕೆಯ ಪೋಷಕರಿಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಹಂತ 2: ಸಂಸಾರ ಮತ್ತು ಸನ್ಯಾಸದ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ

ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸಿದ ಷರತ್ತುಗಳು: ರಾಜ ಕೌಶಿಕನ ಬಲಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮಣಿದರೂ, ಅಕ್ಕ ತನ್ನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಕೆ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಮೂರು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದಳು:

ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಾರದು.

ತನ್ನ ಶಿವಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಶರಣರ ಸೇವೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಬಾರದು.

ತಾನು ಬಯಸಿದಾಗ ಗುರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕು.

ಈ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಮೀರಿದರೆ, ತಾನು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೊರೆಯುವುದಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದಳು.

ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈರಾಗ್ಯದ ಕ್ಷಣ: ಕೌಶಿಕನು ಆಕೆಯ ಸೌಂದರ್ಯದ ಮೋಹದಿಂದ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿದರೂ, ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ದಿನ ಆತ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಮುರಿದಾಗ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಆ ಅರಮನೆಯನ್ನು, ಆ ಬಂಧನವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತೊರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. "ನೀನು ಕೊಟ್ಟ ಸೀರೆ, ಆಭರಣಗಳು ನನಗೆ ಬೇಡ" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ತಾನುಟ್ಟಿದ್ದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳಚಿ ಎಸೆದು, ದಿಗಂಬರಳಾಗಿ ಅರಮನೆಯಿಂದ ಹೊರನಡೆದರು. ಇದು ಕೇವಲ ಬಟ್ಟೆ ಕಳಚುವುದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದು ಸಮಾಜದ ಕಟ್ಟಳೆ, ಲೌಕಿಕ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು.

ಹಂತ 3: ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ – ಪ್ರೇಮ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯದ ಸ್ವರ

ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯವರ ವಚನಗಳು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನರ್ಘ್ಯ ರತ್ನಗಳು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ, ಪ್ರೇಮ, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಂಡಾಯದ ಅದ್ಭುತ ಸಂಗಮವಿದೆ.

ಅಂಕಿತನಾಮ: ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಚನವನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯತಮ, ಪತಿಯಾದ "ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದೊಂದಿಗೆ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮಧುರ ಭಾವದ ಭಕ್ತಿ: ಅವರ ಭಕ್ತಿ 'ಮಧುರ ಭಾವ'ದ್ದು. ಅಂದರೆ, ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಿಯತಮನಾಗಿ, ಪತಿಯಾಗಿ ಕಾಣುವುದು. ದೇವರೊಂದಿಗೆ ವಾದಿಸುವ, ಪ್ರೀತಿಸುವ, ಮುನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಶರಣಾಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಭಾವಗಳೂ ಅವರ ವಚನಗಳಲ್ಲಿವೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಚನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂದೇಶ:

1. ವೈರಾಗ್ಯದ ಘೋಷಣೆ:

"ಹಸಿವಾದರೆ ಭಿಕ್ಷಾನ್ನಗಳುಂಟು,

ತೃಷೆಯಾದರೆ ಕೆರೆ ಹಳ್ಳಗಳುಂಟು,

ಶಯನಕ್ಕೆ ಹಾಳುದೇಗುಲಗಳುಂಟು,

ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯಾ, ಆತ್ಮಸಂಗಾತಕ್ಕೆ ನೀನೆನಗುಂಟು."

ಸಂದೇಶ: ಲೌಕಿಕ ಬದುಕಿನ ಯಾವುದೇ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಾನು ಯಾರನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ನೀನಿರುವಾಗ ನನಗೆ ಇನ್ನೇನು ಬೇಕು?

2. ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷ:

"ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೊಂದು ಮನೆಯ ಮಾಡಿ ಮೃಗಗಳಿಗಂಜಿದೊಡೆಂತಯ್ಯಾ?

ಸಮುದ್ರದ ತಡಿಯಲೊಂದು ಮನೆಯ ಮಾಡಿ ನೊರೆ ತೆರೆಗಳಿಗಂಜಿದೊಡೆಂತಯ್ಯಾ?

ಸಂತೆಯೊಳಗೊಂದು ಮನೆಯ ಮಾಡಿ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ನಾಚಿದೊಡೆಂತಯ್ಯಾ?

ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನದೇವ ಕೇಳಯ್ಯಾ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಬಳಿಕ ಸ್ತುತಿ-ನಿಂದೆಗಳು ಬಂದರೆ ಮನದಲ್ಲಿ ಕೋಪವ ತಾಳದೆ ಸಮಾಧಾನಿಯಾಗಿರಬೇಕು."

ಸಂದೇಶ: ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುವಾಗ ಬರುವ ಕಷ್ಟ-ಸುಖ, ಟೀಕೆ-ಹೊಗಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಂಜದೆ, ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು.

ಹಂತ 4: ಕಲ್ಯಾಣದ ಪಯಣ ಮತ್ತು ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ಪರೀಕ್ಷೆ

ದಿಗಂಬರಳಾಗಿ, ಮೈತುಂಬಾ ಕೂದಲ ರಾಶಿಯನ್ನೇ ಹೊದಿಕೆಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಕ್ಕ ಕಲ್ಯಾಣದ ಅನುಭವ ಮಂಟಪದತ್ತ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ಶರಣರು ಆಕೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅನುಭವ ಮಂಟಪದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು, ಆಕೆಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಕಠಿಣ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು.

ಅಲ್ಲಮರ ಪ್ರಶ್ನೆ: "ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಮೋಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದರೆ, ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ, ಈ ಕೂದಲ ರಾಶಿಯಿಂದ ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವೇನಿದೆ?"

ಅಕ್ಕನ ಉತ್ತರ: "ಹಣ್ಣು ಮಾಗಿದಾಗ ಅದರ ಸಿಹಿ ಹೊರಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಅದರ ಸುವಾಸನೆಯೂ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ, ನನ್ನ ವೈರಾಗ್ಯ ನನ್ನ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ. ನನ್ನ ಈ ಸ್ಥಿತಿ ಲೌಕಿಕದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ನೋವುಂಟು ಮಾಡಬಾರದೆಂದು ಹೀಗಿದ್ದೇನೆ."

ಈ ಅದ್ಭುತ ಉತ್ತರದಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟರಾದ ಅಲ್ಲಮಪ್ರಭು ಮತ್ತು ಇತರ ಶರಣರು ಆಕೆಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ "ಅಕ್ಕ" (ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ) ಎಂದು ಕರೆದು, ಅನುಭವ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಹಂತ 5: ಅಂತಿಮ ಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಕದಳಿಯಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯ

ಅನುಭವ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿದ ನಂತರ, ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯತಮ ಚೆನ್ನಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನನ ನೆಲೆವೀಡಾದ ಶ್ರೀಶೈಲದತ್ತ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿನ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಕದಳೀವನದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನಾಚರಿಸಿ, ತಮ್ಮ 25ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಶಿವನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲೀನವಾದರು. ಈ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಗಮವನ್ನೇ ಲಿಂಗೈಕ್ಯ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಂತ 6: ಅಕ್ಕನ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಚಿರಂತನ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ

ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಚಿಂತನೆಗೆ ಮಾದರಿ: 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನು ಮುರಿದು, ಹೆಣ್ಣಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅವರು ಕನ್ನಡದ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನರ್ಘ್ಯ ರತ್ನ: ಅವರ ವಚನಗಳು ಇಂದಿಗೂ ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಸೌಂದರ್ಯ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಆಳದಿಂದ ಓದುಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಚಿಲುಮೆ: ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿಯವರ ಬದುಕು, ಧೈರ್ಯ, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಇಂದಿಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ.