ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ ಅವರ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ (ಜನನ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೃತಿಗಳು, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು)

ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ (ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ರಾಮಚಂದ್ರ ಬೇಂದ್ರೆ)

ಪರಿಚಯ

ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ರಾಮಚಂದ್ರ ಬೇಂದ್ರೆ (ಜನವರಿ ೩೧, ೧೮೯೬ - ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೬, ೧೯೮೧) ಅವರು ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. 'ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತ' ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಿಂದ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಇವರು, 'ವರಕವಿ' ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರು. ಕನ್ನಡ ನವೋದಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕವಿಗಳಾದ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ತಮ್ಮ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಕಸರತ್ತಿಗಾಗಿ 'ಶಬ್ದ ಗಾರುಡಿಗ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನಪದ ಸೊಗಡು, ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಲಯಬದ್ಧ ಭಾಷಾಶೈಲಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಲೋಕವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿದ ಇವರು, ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಎರಡನೇ ಕನ್ನಡಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ


ಜನನ: ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ೧೮೯೬ರ ಜನವರಿ ೩೧ರಂದು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ರಾಮಚಂದ್ರ ಭಟ್ಟ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಅಂಬವ್ವ (ಅಂಬಿಕೆ). ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೇ ಅವರು 'ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತ' (ಅಂಬಿಕೆಯ ಮಗ ದತ್ತ) ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು.


ಶಿಕ್ಷಣ: ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಿದ ನಂತರ, ಪುಣೆಯ ಫರ್ಗ್ಯೂಸನ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದರು.


ವೃತ್ತಿಜೀವನ: ಧಾರವಾಡದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ಬೇಂದ್ರೆಯವರು, ನಂತರ ಸೊಲ್ಲಾಪುರದ ಡಿ.ಎ.ವಿ. ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಗದಗ, ಧಾರವಾಡದ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.


ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ: ತಮ್ಮ 'ನರಬಲಿ' ಎಂಬ ಕವಿತೆಯು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತದ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಕೆಲಕಾಲ ಗೃಹಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.


ನಿಧನ: ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ೧೯೮೧ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೬ರಂದು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು

ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು

ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು : ನಾಕುತಂತಿ (ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಕೃತಿ), ಗರಿ, ನಾದಲೀಲೆ, ಸಖೀಗೀತ,                                                                                 ಉಯ್ಯಾಲೆ, ಅರಳು-ಮರುಳು, ಮೇಘದೂತ, ಗಂಗಾವತರಣ
ನಾಟಕಗಳು                 : ಹೊಸ ಸಂಸಾರ, ಸಾಯೋ ಆಟ, ಉದ್ಧಾರ, ತಿರುಕರ ಪಿಡುಗು
ವಿಮರ್ಶಾ ಕೃತಿಗಳು    : ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆ, ವಿಚಾರ ಮಂಜರಿ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿರಾಟ್ ಸ್ವರೂಪ
ಅನುವಾದ                   : ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರವರ 'ಗೀತಾಂಜಲಿ'ಯಿಂದ ಆಯ್ದ 'ನೂರೊಂದು                                             ಕವನ'ಗಳ ಅನುವಾದ

ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

ಬೇಂದ್ರೆಯವರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಂದ ಪ್ರಮುಖ ಗೌರವಗಳು:


ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೭೩)     - 'ನಾಕುತಂತಿ' ಕವನ ಸಂಕಲನಕ್ಕಾಗಿ.


ಪದ್ಮಶ್ರೀ (೧೯೬೮)                     - ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.


ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ (೧೯೬೯).


ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೧೯೫೮) - 'ಅರಳು-ಮರುಳು' ಕೃತಿಗಾಗಿ.


ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿ: ೧೯೪೩ರಲ್ಲಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೭ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.

ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ


ಶಬ್ದ ಗಾರುಡಿಗ: ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಿಡಿತ ಅದ್ಭುತ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಳ ಜೊತೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಯಾಮ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಡುಮಾತನ್ನು ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.


ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕತೆಯ ಸಂಗಮ: ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳ ಲಯ, ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸರಳತೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ತಂದು, ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಮೆರುಗು ನೀಡಿದರು. 'ಕುಣಿಯೋಣು ಬಾರಾ', 'ಪುಟ್ಟ ವಿಧವೆ' ಮುಂತಾದ ಕವಿತೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ.


ಸಂಖ್ಯಾದರ್ಶನ: ಅವರ 'ನಾಕುತಂತಿ' ಕೃತಿಯು ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗಹನವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. 'ನಾನು, ನೀನು, ಆನು, ತಾನು' ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ತಂತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.


ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪು: ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ 'ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪು' ಎಂಬ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬಳಗವು ವಿ. ಕೃ. ಗೋಕಾಕ್, ರಂ. ಶ್ರೀ. ಮುಗಳಿ, ಶಂ. ಬಾ. ಜೋಷಿ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯಾಯಿತು.


ಮಾನವತಾವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ಅವರ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ, ಪ್ರೇಮ, ದೇಶಭಕ್ತಿ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ ಎಲ್ಲವೂ ಮಿಳಿತಗೊಂಡಿವೆ. ಸರಳ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೈವಿಕತೆಯನ್ನು ಕಾಣುವ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿ ಅನನ್ಯವಾದುದು.

ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರು ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾವ್ಯಶೈಲಿ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಯುಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಚೇತನ.