ತರಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನಾಗಿಸುವ 5 ಸರಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳು

 

ವಿಜ್ಞಾನವೆಂದರೆ ಬದುಕಿನ ಕನ್ನಡಿ

ತರಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನಾಗಿಸುವ 5 ಸರಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳು

                   ಜ್ಞಾನದ ಗಣಿಯಾಗಿರುವ ಪುಸ್ತಕಗಳು ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಾಧಾರ. ಆದರೆ, ವಿಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಬರೀ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ, ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತವಾಗುವ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ನೃತ್ಯ. ಈ ನೃತ್ಯದ ಲಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು, ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ವಾಸ್ತವ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟಿ, ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು, ಅನುಭವಿಸಿ ಕಲಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗ ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲ.

               ಶಾಲೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿಜಜೀವನದ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಕರೆತರುವ ಐದು ಸರಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲ, ಆಲೋಚನಾ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ.

1. ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ರಚನೆ: ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಮಾಯಾಲೋಕ

              ಬೆಳಕು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ, ನಾವು ನೋಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವೂ ಅದರ ನಿಜ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಏಳು ಬಣ್ಣಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ಬೆಳಕಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ನಿದರ್ಶನ. ಈ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ತರಗತಿಯೊಳಗೆ ತರಲು ಒಂದು ಸರಳ ಪ್ರಯೋಗವಿದೆ.

ಪ್ರಯೋಗ: ಒಂದು ಗಾಜಿನ ಪ್ರಿಸ್ಮ್ ಅಥವಾ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗಾಜಿನ ಲೋಟ, ಒಂದು ಬಿಳಿ ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಅಥವಾ ಬಲವಾದ ಟಾರ್ಚ್ ಲೈಟ್ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

              ಗಾಜಿನ ಪ್ರಿಸ್ಮ್ (ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಲೋಟವನ್ನು ಕಿಟಕಿಯ ಬಳಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಬೀಳುವಂತೆ ಇರಿಸಿ) ಬೆಳಕನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು, ಅದರ ಎದುರಿಗೆ ಬಿಳಿ ಕಾಗದವನ್ನು ಹಿಡಿದರೆ, ಬಿಳಿ ಬೆಳಕು ಏಳು ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮಳೆಬಿಲ್ಲು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದಂತೆ, ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು, ಕಿತ್ತಳೆ, ಹಳದಿ, ಹಸಿರು, ನೀಲಿ, ಇಂಡಿಗೊ ಮತ್ತು ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣಗಳು ಮೂಡಿಬರುತ್ತವೆ.

ಕಲಿಯುವ ಪಾಠ: ಈ ಪ್ರಯೋಗವು "ಬೆಳಕಿನ ವಿಭಜನೆ" (Dispersion of Light) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿಳಿ ಬೆಳಕು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಸಮಾಗಮವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಿಸ್ಮ್‌ನಂತಹ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋದಾಗ, ಪ್ರತಿ ಬಣ್ಣವೂ ವಿಭಿನ್ನ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ವಕ್ರೀಭವನಗೊಂಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

                 ಇದು ಮಳೆಬಿಲ್ಲಿನ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣವನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಸ್ಮ್ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದಿ ಕಲಾವಿದನಂತೆ, ಬಿಳಿ ಬೆಳಕಿನ ಸರಳತೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ವರ್ಣರಂಜಿತ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

2. ನಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಟರಿ: ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ಅದ್ಭುತ ಸೃಷ್ಟಿ

               ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯು ಆಧುನಿಕ ಜೀವನದ ಬೆನ್ನೆಲುಬು. ಅದು ಇಲ್ಲದೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಕಷ್ಟ. ವಿದ್ಯುತ್ ಹೇಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಾಧನ.

ಪ್ರಯೋಗ: ಕೆಲವು ನಿಂಬೆಹಣ್ಣುಗಳು, ತಾಮ್ರದ ತಂತಿ (ಅಥವಾ ತಾಮ್ರದ ನಾಣ್ಯಗಳು), ಸತುವು ಮೊಳೆಗಳು (Galvanized nails) ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಣ್ಣ LED ಬಲ್ಬ್ ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗಡಿಯಾರ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರದ ತಂತಿ ಮತ್ತು ಸತುವು ಮೊಳೆಯನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಶಿಸದಂತೆ ಚುಚ್ಚಿ. ನಂತರ, ಒಂದು ನಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನ ತಾಮ್ರದ ತಂತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ನಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನ ಸತುವು ಮೊಳೆಗೆ ತಂತಿಯಿಂದ ಜೋಡಿಸಿ, ಹೀಗೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದು ನಿಂಬೆಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ.

               ಕೊನೆಯ ನಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನ ತಾಮ್ರದ ತಂತಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ನಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನ ಸತುವು ಮೊಳೆಗೆ LED ಬಲ್ಬ್‌ನ ಎರಡು ತುದಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದಾಗ, ಬಲ್ಬ್ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ!

ಕಲಿಯುವ ಪಾಠ: ಈ ಪ್ರಯೋಗವು "ವಿದ್ಯುತ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೋಶ" (Electrochemical Cell) ತತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನ ರಸದಲ್ಲಿರುವ ಆಸಿಡ್ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಚ್ಛೇದ್ಯವಾಗಿ (Electrolyte) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಹಾಗೂ ಸತುವು ಲೋಹಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

              ಈ ಲೋಹಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ತಂತಿಯ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಂಬೆಹಣ್ಣುಗಳು ಚಿಕ್ಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿದ್ದಂತೆ, ತಮ್ಮ ಒಡಲಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವಂತೆ.

3. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಸ್ಪೋಟ: ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ರಹಸ್ಯ

                  ಜ್ಞಾನದ ಹಸಿವಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಸ್ಪೋಟದಂತೆಯೇ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಕುತೂಹಲವಿರುತ್ತದೆ. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟವು ಭೂಮಿಯ ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಪ್ರದರ್ಶನ. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು.

ಪ್ರಯೋಗ: ಒಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಕಪ್, ಅಡುಗೆ ಸೋಡಾ (ಬೇಕಿಂಗ್ ಸೋಡಾ), ವಿನೆಗರ್, ಕೆಲವು ಹನಿಗಳ ಆಹಾರ ಬಣ್ಣ (ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಕಿತ್ತಳೆ) ಮತ್ತು ಡಿಶ್ ಸೋಪ್. ಬಾಟಲಿಯನ್ನು ಒಂದು ಟ್ರೇ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ತಟ್ಟೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ (ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಾಗ ಹರಡುವ ದ್ರವವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು).

            ಬಾಟಲಿಗೆ ಕೆಲವು ಚಮಚ ಅಡುಗೆ ಸೋಡಾವನ್ನು ಹಾಕಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಹನಿಗಳ ಆಹಾರ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಡಿಶ್ ಸೋಪ್ ಸೇರಿಸಿ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಿನೆಗರ್ ಅನ್ನು ಬಾಟಲಿಗೆ ಸುರಿಯಿರಿ. ಬಾಟಲಿಯಿಂದ ಕೆಂಪು, ನೊರೆಯುಕ್ತ ದ್ರವ ಹೊರಬರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಮಕ್ಕಳು ರೋಮಾಂಚನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಕಲಿಯುವ ಪಾಠ: ಇದು "ಆಸಿಡ್-ಬೇಸ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ" (Acid-Base Reaction) ಯ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ವಿನೆಗರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲವು (Acid) ಅಡುಗೆ ಸೋಡಾದಲ್ಲಿರುವ ಸೋಡಿಯಂ ಬೈಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ (Base) ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ, ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನಿಲವನ್ನು (Carbon Dioxide Gas) ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

               ಈ ಅನಿಲವು ಗುಳ್ಳೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದು, ನೊರೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಬಣ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಸ್ಫೋಟದ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಅನಿಲಗಳು ಹೇಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಒಳಗೆ ಅಡಗಿದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವಂತೆ, ಅಡುಗೆ ಸೋಡಾ ಮತ್ತು ವಿನೆಗರ್ ತಮ್ಮ ನಡುವಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಭಾಷಣೆಯಿಂದ ಹೊಸ ಅನಿಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.

4. ತೇಲುವ ಮೊಟ್ಟೆ: ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಆಟ

                   ವಸ್ತುಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಏಕೆ ತೇಲುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಮುಳುಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತೇಲುವ ಮೊಟ್ಟೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಯೋಗ.

ಪ್ರಯೋಗ: ಎರಡು ಗಾಜಿನ ಲೋಟಗಳು, ಎರಡು ಹಸಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು, ನೀರು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು. ಒಂದು ಲೋಟಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀರನ್ನು ಹಾಕಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಾಕಿ. ಮೊಟ್ಟೆ ತಳಕ್ಕೆ ಮುಳುಗುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

                    ಈಗ, ಇನ್ನೊಂದು ಲೋಟಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಹಾಕಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 5-6 ಚಮಚ ಉಪ್ಪನ್ನು ಹಾಕಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕರಗಿಸಿ. ಈಗ ಈ ಉಪ್ಪಿನ ನೀರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹಾಕಿ. ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ, ಮೊಟ್ಟೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತದೆ!

ಕಲಿಯುವ ಪಾಠ: ಈ ಪ್ರಯೋಗವು "ಸಾಂದ್ರತೆ" (Density) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಅದರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ನೀರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಮುಳುಗುತ್ತದೆ.

                 ಆದರೆ, ಉಪ್ಪನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ಉಪ್ಪಿನ ಕಣಗಳು ನೀರಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ನೀರಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈಗ, ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಮೊಟ್ಟೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮೊಟ್ಟೆ ತೇಲುತ್ತದೆ. ಹಡಗುಗಳು ಭಾರವಾಗಿದ್ದರೂ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ತೇಲುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಈ ಪ್ರಯೋಗವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದ ವಲಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಂತೆ, ವಿಜ್ಞಾನದ ತರ್ಕವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತದೆ.

5. ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಚಲನೆ: ಜೀವಸತ್ವದ ವಿಸ್ಮಯ

                  ಸಸ್ಯಗಳು ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವು ತಮ್ಮ ಬೇರುಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿಷಯ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಲು ಒಂದು ಸರಳ ಪ್ರಯೋಗವಿದೆ.

ಪ್ರಯೋಗ: ಎರಡು ಸೆಲರಿ ಕಾಂಡಗಳು (ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಹೂವುಗಳು), ಎರಡು ಲೋಟಗಳು, ನೀರು ಮತ್ತು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣದ ಆಹಾರ ಬಣ್ಣಗಳು. ಪ್ರತಿ ಲೋಟಕ್ಕೂ ನೀರನ್ನು ಹಾಕಿ, ಒಂದು ಲೋಟದ ನೀರಿಗೆ ಕೆಂಪು ಆಹಾರ ಬಣ್ಣವನ್ನು, ಇನ್ನೊಂದು ಲೋಟದ ನೀರಿಗೆ ನೀಲಿ ಆಹಾರ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.

              ಪ್ರತಿ ಲೋಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೆಲರಿ ಕಾಂಡವನ್ನು (ಅಥವಾ ಹೂವನ್ನು) ಇರಿಸಿ. ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ಅಥವಾ ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಸೆಲರಿ ಕಾಂಡಗಳ ಅಂಚುಗಳು ಅಥವಾ ಹೂವಿನ ದಳಗಳು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಕಲಿಯುವ ಪಾಠ: ಈ ಪ್ರಯೋಗವು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ "ಕೇಶನಾಳ ಕ್ರಿಯೆ" (Capillary Action) ಮತ್ತು "ಬಾಷ್ಪವಿಸರ್ಜನೆ" (Transpiration) ಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯಗಳ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರು ಬೇರುಗಳಿಂದ ಸಸ್ಯದ ಎತ್ತರದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.

                ಬಾಷ್ಪವಿಸರ್ಜನೆಯಿಂದ ಎಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರು ಆವಿಯಾದಾಗ, ಬೇರುಗಳಿಂದ ಹೊಸ ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು 'ಎಳೆಯುವ ಶಕ್ತಿ' (PULL) ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಆಹಾರ ಬಣ್ಣದ ನೀರು ಸಸ್ಯದ ಮೇಲ್ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯಗಳು ಮೌನವಾಗಿ ಆದರೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ, ಒಂದು ಅಗೋಚರ ಪಂಪ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು:

                ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಕೇವಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ, ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ತರಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮಕ್ಕಳು ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು 'ಕಲಿಯುವ' ಬದಲು 'ಅನುಭವಿಸಲು' ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

                 ವಿಜ್ಞಾನವೆಂಬುದು ಒಂದು ಒಗಟು ಇದ್ದಂತೆ, ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಆ ಒಗಟುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು. ಬನ್ನಿ, ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನದ ಅದ್ಭುತ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯೋಣ, ಅವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಹೊಸ ದಿಗಂತಗಳನ್ನು ತೆರೆದೊರೆಯೋಣ!